Döner Sermayeden Muaf Tapu ve Kadastro İşlemleri (TKGM İşlemleri)

Tapu ve kadastro müdürlükleri tarafından yapılan işlemlerden bazıları döner sermayeye tabi değildir. Bunlar;

Döner Sermayeye Tabi Olmayan Tapu İşlemleri

Tapu müdürlüklerince yapılan hangi işlemlerin döner sermayeye tabi olmadığı, en son Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünce yayımlanmış olan 30.05.2012 tarihli ve 3938 sayılı talimatında yer almaktadır.

Buna göre;

1) Döner sermaye ücreti tahsil edilmeyeceği özel yasalar ile düzenlenmiş bulunan kurumların yapacağı işlemlerden,

(4916 sayılı Yasa ile Maliye Hazinesi: 6292 sayılı Yasa ile Maliye Hazinesinin: 4958 sayılı Yasa ile Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığının yapacağı işlemler gibi)

2) 4736 sayılı Yasa kapsamında, Bakanlar Kurulu kararıyla muaf tutulacak kişi veya kurumların işlemlerinden,

3) İdaremizce sebebiyet verilmiş hataların düzeltilmesi işlemlerinden,

4) Tapu ve Kadastro Müdürlüğünce re'sen yapılan işlemlerden,

5) Aile konutu şerhi işlemlerinden,

Döner sermayeye ücreti tahsil edilmeyecektir.

6) Tapu müdürlüklerinde yapılacak her türlü terkin ve bedelsiz yol ve yeşil alan gibi terk işlemlerinden döner sermaye ücreti alınmayacaktır.

Karayolları Genel Müdürlüğü İşlemleri  

Karayolları Genel Müdürlüğünün, Teşkilat Yasası kapsamında yapacağı işlemler döner sermayeden muaftır. Dayanağı 6001 sayılı KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDAKİ YASA'dır.  Bu Yasanın 12'nci madde 2'nci fıkrası şu şekildedir; "Genel Müdürlük bu Yasa kapsamındaki görevleri dolayısıyla yapacağı işlemler yönünden, katma değer vergisi ve özel tüketim vergisi hariç, her türlü vergi, resim, harç ve paydan, tapu ve kadastro işlemlerinden kaynaklanan her türlü döner sermaye ücretinden muaftır. ... "

* Karayolları Genel Müdürlüğü, Teşkilat Yasaları kapsamında yapacakları işlerde döner sermayeden muaf olmaları nedeniyle, aynı Yasa kapsamında hükmen yaptıracakları tescil işlemlerinde de döner sermayeden muaf tutulmalıdır.

Mahkeme ve İcra Dairelerince Haciz ve İhtiyati Tedbir Kararı İçin Belge Talebi

Mahkemeler ve icra dairelerinin, haciz ve ihtiyati tedbir kararı nedeniyle tapu ve kadastro müdürlüklerinden isteyecekleri, taşınmaz malın ada ve parsel numarasının tespiti taleplerinden döner sermaye ücreti alınmaz. (Araziye gidilmesi halinde giderler ilgilisince karşılanır.). (2010/4 sa.genelge)

Mahkemelerin Bilgi ve Belge Talepleri

Mahkemelerden gelecek bilgi ve belge taleplerinde döner sermaye tahakkuk ettirilip, ettirilmeyeceği 2010/4 sayılı genelge ve Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 30.05.2012 tarihli ve 3938 sayılı talimatında yer almaktadır. Buna göre;

1 - Kadastro Mahkemeleri İçin:

Kadastro Mahkemelerinin; tapu müdürlükleri ve kadastro müdürlüklerinden yapacakları, bilgi ve belge taleplerinden döner sermaye ücreti alınmaz. (2010/4 sa.genelge md:34/11 ve 30.05.2012 ta.3938 sa.ta. "C/1-a" başlığı.)

2 - İdare. Ceza Mahkemeleri ile Adli ve İdari Merciiler:

İdare ve ceza mahkemeleri ile adli ve idari mercilerin kamu adına resen yaptıkları inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetleri nedeniyle (tapu müdürlükleri ve kadastro müdürlüklerinden) isteyecekleri bilgi ve belgelerden, döner sermaye ücreti alınmaz. (Dö.Ser.İşl. Md.lüğünün 30.05.2012 ta.3938 sa. talimat)

Mahkeme Kararının İnfazı ve Döner Sermaye

1- Kadastro Mahkemeleri İçin:

Kadastro mahkemeleri tarafından verilen kararların infazı sırasında, kadastro müdürlükleri ve tapu müdürlükleri tarafından döner sermaye ücreti alınmaz. (2010/4 sayılı genelge md: 10/7)

2- Asliye ve Sulh Hukuk Mahkemeleri İçin:

Sulh hukuk ve asliye hukuk mahkemeleri tarafından verilen kararların infazında; kadastro müdürlükleri tarafından döner sermaye adına maktu ücret alınırken, tapu müdürlüklerinde döner sermaye ücreti alınmaz. (her yıl yayımlanan ücret tarifesi)

İmar Parsellerinin Yeni Cinsi ve Döner Sermaye

3194 sayılı İmar Yasasının 15 ve 16'ncı maddelerine göre yapılan uygulamalarda, uygulamanın altlığı olan imar plânına göre oluşan parsellerin, mevcut vasıflarını kendiliğinden kaybederek imar plânı ile getirilen kullanıma amaçlarına konu ve tabi olmaları işlemin doğal sonucu olduğu için bu parsellerin tescilinde ayrıca cins değişikliği için döner sermaye ücreti alınmaz.

Çok Malikli Taşınmazlarda, Tapu Müdürlüklerinde Kamulaştırma Ferağı ve Döner Sermaye

Kamulaştırma işleminde; birden fazla maliki olan taşınmazın malikleri ferağ vermek için aynı anda tapu sicile gelemiyorsa; ilk ferağ işlemi için döner sermaye tahakkuk etmekle yetinilir, daha sonra gelenler için ayrıca tahakkuk yapılmaz. (Döner Ser.İşl.Md.nün 30.05.2012 tarihli, 3938 sayılı talimatı)

Kat İrtifakından Re'sen Kat Mülkiyetine Geçis İşlemleri

5912 sayılı Yasanın 4'üncü maddesiyle 634 sayılı Kat Mülkiyeti Yasasının Geçici l'inci maddesi şu şekilde değiştirilmiştir;

 "Bu yasanın yürürlüğe girmesinden önce kat irtifakı kurulmuş ve üzerindeki yapılar tamamlanıp yapı kullanma izin belgesi alınmış yapılarda, kat irtifakına sahip ortak maliklerden birinin başvurusu veya yapı kullanma izin belgesinin yetkili idarece tapu idaresine gönderilmesi üzerine zorunlu deprem sigortası poliçesi dahil başkaca hiçbir belge aranmaksızın kat mülkiyetine re 'sen geçilir.

Konunun ayrıntısı 2009/14 sayılı genelge ile düzenlenmiştir.

5912 sayılı Yasanın yürürlük tarihi olan 07.07.2009'dan önce kat irtifakı kurulmuş olup, re'sen kat mülkiyetine geçilme işlemleri döner sermaye ücretine tabi değildir.

Orman Kadastrosu ve Döner Sermaye

Orman kadastrosunun kontrolü döner sermaye ücretinden muaftır. (22.02.2007 tarihli ve 2007/11780 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı)

Konu Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 17.04.2007 tarihli ve 2007/9 sayılı genelgesinde şu şekilde yer almıştır;

22.02.2007 tarihli ve 2007/11780 sayılı kararnamenin eki kararın 1.maddesi; 28.01.2002 tarihli ve 2002/3654 sayılı Kararnamenin eki karara aşağıdaki madde 35'inci madde olarak eklenmiş ve söz konusu kararın diğer madde numaraları teselsül ettirilmiştir.

MADDE 35 - "(1) Orman Genel Müdürlüğü; 6831 sayılı Orman Kanunu ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu kapsamında yürütülen orman kadastrosu ve kadastro çalışmaları ile 2859 sayılı Tapulama ve Kadastro Paftalarının Yenilenmesi Hakkında Kanun uyarınca yürütülmekte olan kadastro ve yenileme çalışmalarında kullanılmak üzere, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce sunulan her türlü harita, harita bilgi ve belgeleri ile bu çalışmalara ilişkin kontrollük hizmetlerinden vararlanmada. 08.01.2002 tarihli ve 4736 savılı Kanunun l'inci maddesinin birinci fıkrası hükmünden muaftır" hükmündedir.

Bu nedenle; 35'inci madde hükümlerinin 4736 sayılı Yasanın l'inci maddesinin birinci fıkrası hükmünden muaf kılınması sebebiyle döner sermaye ücreti alınmaması gerekmektedir. ...

Ormanlarla İlgili Mahkeme Kararı ve Döner Sermaye

Yukarıda (D) başlığında, mahkeme kararlarının infazı işlemlerinden döner sermaye alınmaması gerektiği hususuna değinilmişti.

Bir yerin orman olduğuna dair alınan kararların infazında ve tesis kadastrosu sırasında tapulandığı halde, daha sonra geçen orman kadastrosu sırasında orman içinde kalan taşınmazlarla ilgili olarak alınan mahkeme kararının infazında da; - Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün görüşü - döner sermaye ücretinin alınmayacağı yönündedir. (TKGM Tas.İşl.Da. Bşk.lığının 20.09.2002 ta. 3221 sa.talimatı.)

Gerekçe olarak:

* Orman ve 2/B sahalarının Maliye Hazinesi adına tescil edildiği,

* 6831 sayılı Orman Yasasının 11'inci madde 4 üncü fıkrasında; kadastrosu yapılıp kesinleşen Devlete ait ormanların, hiçbir harç, vergi ve resim alınmaksızın Hazine adına tapuya tescil edileceği, (Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün 08.05.2002, 2002/12 nolu genelgesi)..... gösterilmiştir.

6292 sayılı Yasa Kapsamında Yapılacak İşlemler Döner Sermayeye Tabi Değildir

Kamuoyunda 2/B arazilerine getirilen af olarak bilinen 6292 sayılı Yasanın amacı birinci maddesinde şu şekilde yer almıştır;

"Bu yasanın amacı 31.08.1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Yasasının 2'nci maddesi gereğince, Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin değerlendirilmesi, yeni orman alanlarının oluşturulması, nakline karar verilen Devlet ormanları içinde veya bitişiğinde bulunan köyler halkının yerleştirilmesi ve orman köylülerinin kalkındırılmasının desteklenmesi ile Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir."

Muafiyetle ilgili düzenleme ise bu Yasanın 10'uncu madde altıncı fikrasında yer almıştır. Bu fıkra şu şekildedir;

Bu Yasa hükümlerinin uygulanmasında vapılacak satış, tescil, devir, kayıt, terkin. düzeltme, ifraz, tevhit, cins değişikliği, ve ipotek işlemleri ile bunlara bağlı ve tamamlayıcı nitelikteki işlemler; veraset ve intikal vergisinden, 492 sayılı Yasa ile 26.05.1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Yasası kapsamında alınan harçlardan, bu işlemler nedeniyle düzenlenecek kayıtlar damgası vergisinden ve genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince alınan ücretlerden muaftır."

Aynı husus Kadastro Dairesi Başkanlığı çıkışlı 2012/5 sayılı genelgede şu şekilde yer almıştır; "c) Bilgi ve Belge Taleplerinin karşılanmasında İzlenecek Yöntem:

19.04.2012 tarihli ve 6292 sayılı Yasanın 8'inci maddesinin birinci fıkrası ve 10'uncu maddesinin altıncı fıkrası hükümleri gereğince; Bu Yasa kapsamında idaremizce yapılacak işlemler ve ilgili idarelerce idaremizden istenecek bilgi ve belge talepleri herhangi bir ücrete tabi tutulmadan sür 'atle karşılanması gerekir"

Afet Kadastrosu ve Döner Sermaye

13.05.2003 tarih, 2003/5629 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince; 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Yasa kapsamında yapılacak afet kadastrosu ve buna dayalı tescil işlemleri ile ilgili taleplerin karşılanmasından döner sermeye ücreti alınmaz. (TKGM-Tas.İşl. Da.Bşk.nın 27.06.2003 tarihli 2191 sa. talimatı. Bkz.sa: 107,108)

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Tarafından Yürütülen İşlemler ve Döner Sermaye

Özelleştirme çalışmalarında kullanılmak üzere; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün (TKGM) 2001/8 ve 2001/11 sayılı genelgeleri kapsamında, tapu siciline ve kadastroya ilişkin bilgi ve belgelerin temini için Tapu ve Kadastro Bilgi Sisteminden (TAKBİS) yararlanılması amacıyla Tapu ve kadastro Genel Müdürlüğü ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığı arasında bir PROTOKOL düzenlenmiştir.

04.10.2012 tarihli olan bu PROTOKOL'ün, tapu sicil kayıtlarının temini ile ilgili olan (6.1.2) maddesi şu şekildedir;

"6.1.2 - ÖİB, özelleştirme kapsam ve programında bulunan veya kapsam ve programa çalışmaları yürütülen tüm şirketlere ait gayrimenkuller ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait gayrimenkulle ilgili olarak alacağı tapu sicil kayıtları için döner sermaye ücreti ödemeyecektir." (Aynı Protokolün (6.1.1) maddesi gereğince; kadastro bilgilerinin temini döner sermayeye tabidir.

6306 sayılı Yasa Kapsamındaki İşlemler

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Yasa gereğince yapılacak olan işlem, sözleşme devir ve tesciller ile uygulamalar döner sermaye uygulamasında müstesna tutulmuştur. (TKGM - Tapu Dairesi Bşk.lığı çıkışlı 2012/14 sa genelge)

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun  

Madde 49 - (Değişik: 19/4/2018-7139/6 md.)  Genel Müdürlük, 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununa göre alınan harçlardan, bu Kanunda belirtilen görevleri kapsamında düzenlenen kâğıtlar sebebiyle damga vergisinden ve tapu ve kadastro işlemlerinden kaynaklanan döner sermaye hizmet bedellerinden muaftır.

Hüseyin Koçak - Tapu ve Kadastro Başmüfettişi

OKUL,  CAMİ,  HASTANE,  SPOR TESİSLERİ, SAĞLIK OCAĞI,  KARAKOL,  HÜKÜMET BİNASI VEYA TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİNE AİT TESİSLERLE TÜRKİYE KIZILAY DERNEĞİ VE SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME KURUMUNA AİT TAŞINMAZLAR: 

10.06.2003 tarih, 25134 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 13.05.2003 tarih, 2003/5629 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1’inci maddesi;   “28.01.2002 tarihli ve 2002/3654 sayılı Kararnamenin Eki Karara 19’uncu ve 20’nci maddeler eklenmiş ve söz konusu Kararın diğer madde numaraları teselsül ettirilmiştir.”  

“Madde 19: Okul, cami, hastane, spor tesisleri, sağlık ocağı, karakol, hükümet binası gibi kamu hizmetlerine ayrılan veya Türk Silahlı Kuvvetlerine ait tesislerle Türkiye Kızılay Derneği ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna ait taşınmaz mallara yönelik olarak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce yapılacak aplikasyon, kadastro sonrası değişiklik işlemi ve bunların kontrollük hizmetleri ile verilecek bilgi, belge ve harita örneklerinden yararlananlar, 08.01.2002 tarihli ve 4736 sayılı Yasanın 1’inci maddesinin birinci fıkrası hükmünden muaftır” hükmündedir.  

TKGM Tasarruf İşl. Dairesi Bşk.lığının 27.06.2003 tarih, 2191 sayılı talimatı; “Okul,  cami,  hastane,  spor  tesisleri,  sağlık  ocağı,  karakol,  hükümet  binası ve Türk Silahlı Kuvvetleri ne ait tesislerle Türkiye Kızılay Derneği ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna  ait taşınmazlara yönelik yapılacak aplikasyon, kadastro sonrası değişiklik işlemleri ile bilgi, belge ve harita örneklerinin verilmesi taleplerinin döner sermaye ücreti alınmadan karşılanması gerekir.” şeklindedir.  

Bu  nedenle; okul,  cami,  hastane,  spor  tesisleri,  sağlık  ocağı,  karakol,  hükümet  binası ve Türk Silahlı Kuvvetleri ne ait tesislerle Türkiye Kızılay Derneği ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna  ait taşınmazlar ile sınırlı olmak üzere döner sermaye ücretinden muaftır.  Değişiklik işlemi içerisinde yoldan ihdas var ise kısmi döner sermaye ücretinin tahsil edilmesi gerekmektedir.  

SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMAYI TEŞVİK FONU İLE SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA VAKIFLARI

19 Şubat 2014 tarihli 28918 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6518 Sayılı Kanunun 33.maddesi ile eklenen 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun 9.maddesinin 1.fıkrası:  “Muafiyetler:  Madde 9 – Bu Kanunla kurulan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları;  e) (Ek: 6/2/2014-6518/33 md.) Her türlü döner sermaye ücretlerinden, muaftır.” şeklindedir.  

Bu nedenle; Kanunla kurulan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları döner sermaye ücretinden muaftır. 

RESEN CİNS DEĞİŞİKLİĞİ İŞLEMİ

7327 Sayılı Kanunun 11. Maddesi ile değişik 634 Sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun 10. Maddesinin 6.fıkrası “ Yapı kullanma izin belgesi düzenlenen tüm yapıların cins değişikliği işlemleri resen yapılır. ….Bu işlemler, döner sermaye hizmet bedelinden muaftır.” şeklindedir. Ayrıca 2019/13 sayılı genelgenin 18.1.B maddesinde de muaf olduğu belirtilmektedir.  Bu  nedenle; Resen cins değişikliği işlemi döner sermaye hizmet bedelinden muaftır.

TERK-TERKİN İŞLEMLERİ 

Her türlü terkin ve bedelsiz yol ve yeşil alan gibi yerlere terk işlemleri tapu müdürlüklerinde döner sermayeden muaf olup kadastro müdürlüklerinde muafiyet söz konusu değildir. 

MUHDESATIN CİNSE TAŞINMASI- TERKİNİ  (2/B Parselleri)

Kayıtlı muhdesat 2/B parselinde ve taşınmazın cinsine taşınmasının veya terkininin talep edilmesi halinde 2013/12 nolu genelge hükümlerine göre kadastro müdürlüğünce işlem yapılarak yasal muafiyet gereği döner sermaye hizmet bedeli alınmaz. 

MALİYE HAZİNESİNE AİT TAŞINMAZLAR  

4916 sayılı kanun ile değişik 4706 sayılı Hazineye ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 7.maddesi:  

“Kamu kurum ve kuruluşlarının yükümlülükleri ve diğer hükümler(1) Madde 7 – (Değişik birinci fıkra: 3/7/2003-4916/5 md.) Hazineye ait taşınmazların değerlendirilmesi ile ilgili işlemlerde Bakanlık tarafından istenilen bilgi ve belgeler, kamu kurum ve kuruluşlarınca öncelikle gönderilir ve görüş yazıları en geç iki ay içinde cevaplandırılır. 

                                 

Bu süre içinde cevap verilmediği takdirde olumlu görüş verilmiş sayılır. İfraz, tevhit, tescil ve tespit işlemleri (…)(1) herhangi bir ücret, bedel ve gider karşılığı talep edilmeksizin ilgili kuruluşlarca talebi izleyen iki ay içinde yerine getirilir.” şeklindedir.  

Bu nedenle; Milli Emlak/Mal Müdürlüklerinin yazılarında; “4706 sayılı kanun kapsamında hazineye ait taşınmazların değerlendirilmesine yönelik olarak yapılacak işleme esas olmak üzere .......... parselin aplikasyon/cins değ./parselin yerinde gösterme işleminin yapılması/…teknik belgelerinin gönderilmesi” hususunun belirtilmesi halinde kanunun 7.maddesi gereği talepler herhangi bir ücret talep edilmeden karşılanacaktır.  

HEKTAR BAZLI KAMULAŞTIRMADA DÖNER SERMAYE ÜCRETİ:  

TKGM Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 22.09.2016 tarihli 37660044-010.07.01-E.2048147 Sayılı talimatında ;“Hektar bazlı kamulaştırma haritalarının kontrolü işlemlerine ilişkin döner sermaye hizmet bedeli hesaplamaları III Sayılı Tarife Cetvelinin 3.4 maddesinde düzenlenmiş olup, taşınmazın hektar bazlı kısmi kamulaştırmalarında, "kamulaştırılan kısım için" şeklinde düzenlemeyi içermediğinden işleme tabi parselin yüzölçümü üzerinden döner sermaye hizmet bedeli hesaplanması gerekmektedir.” şeklindedir.  

Bu nedenle; hektar bazlı kamulaştırma haritalarının kontrol işlemlerinde, parsellerin bir bölümü kamulaştırıldığında, yüzölçümünün büyüklüğüne bakılmaksızın döner sermaye hizmet bedelinin parselin tümü üzerinden hesaplanması gerekmektedir. 

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ:  

11.09.2014 tarihli 29116 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun ile değişik 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanunun 36. maddesi:  “Madde 36- (Değişik: 10/9/2014-6552/38 md.) Kurum, (…) (2) faaliyetleri dolayısıyla yapılan işlemler yönünden ilgili kanunlarında yer almamış olsa dahi 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununa göre alınan harçlardan, elektrik ve havagazı tüketim vergisi ve yangın sigortası vergisi hariç olmak üzere 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu gereğince alınan vergi, harç, katılma payı ile tasdik ücretlerinden, düzenleyeceği kağıtlar nedeniyle damga vergisinden, sahip olduğu taşınmazlar dolayısıyla emlak vergisinden, satın alınan ve satılan taşınmazlar ile ilgili olarak tapu ve kadastro döner sermaye bedellerinden ve her türlü dava ve icra işlemlerinde teminat yatırma mükellefiyetinden muaftır.” şeklindedir.  Ayrıca, Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü’nün 15.04.2016 tarihli 37660044-130.02.02/E.887037 sayılı SGK Döner sermaye ücreti muafiyeti konulu talimatında “…Bu kapsamda, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının tapu müdürlükleri ve kadastro müdürlüklerinde yaptıracağı işlemler ile talep edilen bilgi ve belgelerin verilmesi esnasında, yukarıda belirtilen kanun maddesi gereği döner sermaye hizmet bedeli alınmaması gerekmektedir.” denilmektedir.  

Bu nedenle; Sosyal Güvenlik Kurumu Genel Müdürlüğü 5502 sayılı yasa gereği döner sermaye ücretinden muaftır. 

DEVLET DEMİRYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ:

27/4/2005 tarih 25798 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5335 Sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32. maddesi:

“Madde 32:… T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü, taşınmazların alımı, kamulaştırma, parselasyon, tevhid, ifraz, irtifak hakkı tesisi ve terkini işlemleri; katma değer vergisi hariç her türlü vergi, resim, harç, döner sermaye ve hizmet ücretlerinden muaftır.” şeklindedir.

TKGM Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 08/09/2015 tarihli 78065867- 622.02[622.02]/E.702950 sayılı talimatında;

“T.C Devlet Demir Yolları İşletmesi Genel Müdürlüğü 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi, kamu tüzel kişiliğine haiz Kamu İktisadi Teşebbüsüdür.”

“Bu nedenle; T.C Devlet Demir Yolları Genel Müdürlüğünce Kurumumuzdan talep edilen mal ve hizmetler hem 4736 sayılı kanun, hem de 6083 sayılı Teşkilat Kanun’ umuz kapsamında döner sermaye hizmet bedeline tabi olmakla birlikte, 5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun hükmünde Kararnamelerde Değişiklik yapılmasına Dair Kanun’ un 32’nci maddesi “T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü, taşınmazların alımı, kamulaştırma, parselasyon, tevhid, ifraz, irtifak hakkı tesisi ve terkini işlemleri; katma değer vergisi hariç her türlü vergi, resim, harç, döner sermaye ve hizmet ücretlerinden muaftır. hükmü ile bazı işlemlerden muafiyet sağlandığı görülmektedir.” Buna göre; kadastro müdürlüklerince döner sermaye uygulamalarında T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından veya aynı genel müdürlüğün ihaleli işlerinden kaynaklanan taleplerde, 5335 sayılı Kanun’ un 32’nci maddesinin ilgili fıkrası gereği taşınmazların alımı, kamulaştırma, parselasyon, tevhid, ifraz, irtifak hakkı tesisi ve terkini işlemleri ile sınırlı kalmak kaydıyla ve yine bu işlemler kapsamındaki bilgi ve belge talepleri döner sermaye hizmet bedelinden muaf olup madde metninde sayılanlar dışındaki işlemler döner sermaye ücretine tabidir. T.C Devlet Demir Yolları İşletmesi Genel Müdürlüğü veya anılan Genel Müdürlüğün ihaleli işleri kapsamında ihtiyaç duyulan işlem, bilgi ve belge taleplerinde muafiyet gerektiren hususlar mevcut ise bu muafiyetin dayanağı olan ilgili kanun maddesinin açık olarak talep yazısında belirtilmesi gerekmektedir. Yasal muafiyet kapsamında olmayan taleplere ise mer’i mevzuat çerçevesinde uygulama yapılacaktır. Bilgi ve belge taleplerinin veri paylaşımı ile ilgili yönetmelik hükümleri kapsamında online olarak temin edilememesi durumunda; fiziksel belge temini için müdürlüklerimize yazılı başvuru halinde muafiyet yönüyle değerlendirme yapılabilmesi amacıyla hangi işlemin gerçekleştirileceği, talep yazısında belirtilecektir.” denilmektedir.

Bu nedenle; T.C Devlet Demir Yolları İşletmesi Genel Müdürlüğü döner sermaye hizmet bedeline tabi olmakla birlikte, döner sermaye muafiyeti sınırlı olup talep yazılarında muafiyetin dayanağı olan ilgili kanun maddesinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

MAHKEME KARARLARININ İNFAZI:  

...Kadastro Mahkemesi kararlarının infazı döner sermaye ücretinden muaf olup, sulh hukuk ve asliye hukuk mahkemeleri tarafından verilen kararların infazında; döner sermaye maktu ücreti alınır.  Ancak; Karayolları Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ve Orman Genel Müdürlüğü’nün hükmen yaptıracakları tescil işlemleri özel kanunları gereği döner sermaye ücretinden muaftır. 

MALİYE HAZİNESİNİN TARAF OLDUĞU MAH. KARARLARININ İNFAZI:

TKGM Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 07.02.2020 tarihli 46944153-010.99-E.335004 sayılı Kayseri Bölge Müdürlüğüne verdiği talimatta;

”… Mahkeme kararında, taraflardan birinin   Belediyesi, diğerinin de Maliye Hazinesi olduğu,

kararın hüküm kısmında ise bahsi geçen taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile taşınmazın mera vasfı ile sınırlandırılarak mera özel siciline kayıt ve tesciline karar verildiği,… 4736 sayılı Kanun’un 1’inci maddesi gereği hiçbir kurum veya kuruluşa ücretsiz veya indirimli tarife uygulanamayacağı, Kanun’un birinci fıkrası hükmünden muaf tutulacak kişi veya kurumları belirlemeye Cumhurbaşkanının yetkili olduğu, diğer taraftan 4 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 34’üncü bölümüne ekli (I) sayılı Tarife Cetvelinin 1.10’uncu maddesinde mahkeme kararlarının infazında kadastro müdürlüklerince tescil bildirimi düzenlenecek ise ücret alınacağı açık olarak ifade edilmiştir.” denilerek davacı Maliye Hazinesi tarafından infazı talep edilen mahkeme kararı için döner sermaye hizmet bedelinin tahsil edilmesi gerektiği yönünde talimat verilmiştir.

Bu nedenle; Maliye Hazinesinin taraf olduğu hukuk mahkemesi kararlarının infazında döner sermaye ücret muafiyeti bulunmamaktadır.

6306 SAYILI YASA KAPSAMINDAKİ İŞLEMLER:  Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun

15.12.2012 tarih  28498 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 16. maddesinin 11. Fıkrası ve 12. fıkrasının f  bendi:  “Madde 16-…(11) (Ek:RG-21/6/2019-30808) Riskli yapının bulunduğu parselin boş parsellerle tevhit edilerek uygulamada bulunulması durumunda, tapu harç ve ücret muafiyetlerinden, riskli yapının bulunduğu parselin alanının tevhid neticesinde oluşan yeni parselin alanına oranı nispetinde faydalanılır.  (12) (Ek:RG-21/6/2019-30808) Kanunun 7 nci maddesinin dokuzuncu ve onuncu fıkralarında belirtilen şartlar dahilinde alınmaması gereken harç, vergi ve ücretler şunlardır:  

f) Kurum ve kuruluşlarca döner sermaye ücreti adı altında alınan bütün ücretler ile riskli olarak tespit edilen yapı ile bu yapının yerine yapılacak yeni yapıya ilişkin olarak belediye meclisi kararı ile belirlenen ve alınan her türlü ücret.” şeklindedir.  2019/10 (1804) sayılı Tapu Dairesi Başkanlığı çıkışlı genelgede;   “… 6306 sayılı Kanun uyarınca "riskli yapılara" yönelik belirtmeler hariç "riskli alan" veya "rezerv yapı alanı" olarak taşınmazlara beyan belirtmesi yapılması mümkün değildir.” ve  “…6306 sayılı Kanun kapsamında yapılan uygulamalar neticesinde meydana gelen yeni yapılar ile Gelir İdaresi Başkanlığı'nın ilgi (f) sayılı yazısı gereğince rezerv yapı alanı veya riskli alan ilan edilen bölgede inşa edilen yeni yapıların 10/12/2018 tarihinden itibaren işi yüklenen müteahhit, Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi, İdare ve bunların iştirakleri tarafından üçüncü kişilere gerçekleştirilecek ilk satış, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri yukarıda belirtilen vergi, harç ve ücretlerden muaftır. 

Bu kapsamda rezerv yapı alanı veya riskli alan ilan edilen bölgede inşa edilen yeni yapılar için muafiyetten faydalanmak istenilmesi halinde yeni yapının rezerv yapı alanı veya riskli alanda kaldığının Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerinden alacakları yazı ile belgelendirmeleri gerekir.” denilmektedir.  Tapu ve Kadastro Kurulunun 15/07/2014 tarihli kararında;  

“1- 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında kalan uygulama alanlarında yapılacak olan cins değişikliği ve tevhid işlemlerinin anılan yasanın 6 nci maddesi uyarınca Kadastro Müdürlüklerince resen yapılması gerektiğine,  Ancak, kadastro müdürlüklerimizce herhangi bir yönlendirme yapılmaksızın ilgilisinin tamamen kendi isteğine bağlı olarak lisanslı bürolarca ücreti karşılığında da yapılabileceğine,  

2- Söz konusu alanlarda kalan taşınmazlara ilişkin aplikasyon taleplerinin ise; talebin 6306 sayılı Yasa kapsamında yapıldığının ilgili idareden belgelendirilmesi halinde Kadastro Müdürlüklerince döner sermaye ücretinden muaf olarak karşılanmasına,  Ancak, talebin 6306 sayılı Yasa kapsamında yapıldığı hususunun ilgili idareden belgelendirilememesi veya kadastro müdürlüklerimizce herhangi bir yönlendirme yapılmaksızın ilgilisinin tamamen kendi isteğine bağlı olarak lisanslı bürolarca ücreti karşılığında da yapılabileceğine,… oybirliğiyle karar verilmiştir.” denilmektedir.

Bu nedenle;   

1. 6306 sayılı kanun kapsamında kalan uygulama alanlarındaki aplikasyon işleminde talebin 6306 sayılı Yasa kapsamında yapıldığının ilgili idareden (Belediye/ Çevre Şeh. ve İklim Değ. İl Müdürlüğü/TOKİ) belgelendirilmesi halinde Kadastro Müdürlüklerince döner sermaye ücretinden muaf olarak karşılanacaktır.  

2. 6306 sayılı kanun kapsamında kalan uygulama alanlarındaki cins değişikliği ve birleştirme işlemleri ise Kadastro Müdürlüklerince döner sermaye ücretinden muaf olarak karşılanacaktır.  

3. Rezerv yapı alanı veya riskli alan ilan edilen bölgede bulunan taşınmazlardaki muafiyet için (riskli yapı şerhi konulması mümkün olmadığından) ise Çevre Şeh.ve İklim Değ. İl Müdürlüğünden alacakları yazı ile bu durumun belgelendirilmesi gerekmektedir.  

4. 6306 Sayılı Yasa kapsamında olan taşınmazın kapsamda olmayan taşınmaz ile birleştirme işleminde oransal döner sermaye ücret muafiyeti bulunmakla birlikte kadastro müdürlüğünce birleştirme işlemi için ücret tahsil edilme olanağı bulunmadığından talebin Lihkab tarafından karşılanması gerekmektedir.

Oğuzhan GÖKTÜRK/Aydın Kadastro Müdür Yrd./Şubat 2023

Kaynak: www.imarkadastro.com